Odczuwasz ból kolana podczas schodzenia ze schodów, wykonywania przysiadu albo wstawania z krzesła? Taka dolegliwość może pojawić się zarówno u osoby aktywnej fizycznie, jak i u kogoś, kto większość dnia spędza w pozycji siedzącej.
Ból nie zawsze oznacza poważne uszkodzenie stawu. Jest jednak sygnałem, że kolano może nie radzić sobie z aktualnym obciążeniem. Zamiast przez kolejne tygodnie unikać ruchu lub liczyć, że problem sam zniknie, warto sprawdzić jego przyczynę.
Dlaczego kolano boli właśnie podczas schodzenia?
Schodzenie ze schodów wymaga kontrolowanego ugięcia kolana. Mięśnie uda muszą w tym czasie wyhamować ciężar ciała, a staw rzepkowo-udowy zostaje poddany większemu obciążeniu.
Jeżeli zdolność kolana do przenoszenia obciążeń jest mniejsza niż wymagania stawiane mu podczas ruchu, może pojawić się ból. Często jest on odczuwany:
- z przodu kolana;
- pod rzepką lub wokół niej;
- po wewnętrznej albo zewnętrznej stronie stawu;
- tylko podczas schodzenia, przysiadu lub biegania;
- po dłuższym siedzeniu ze zgiętymi kolanami;
- po zwiększeniu intensywności treningów.
Miejsce występowania bólu jest ważną wskazówką, ale samo w sobie nie pozwala jeszcze określić jego źródła. Potrzebna jest ocena całego sposobu poruszania się pacjenta.
Najczęstsze przyczyny bólu kolana przy schodzeniu ze schodów
1. Dolegliwości stawu rzepkowo-udowego
Jedną z częstszych przyczyn bólu z przodu kolana są dolegliwości stawu rzepkowo-udowego, potocznie nazywane czasem kolanem biegacza.
Ból może pojawiać się podczas:
- schodzenia lub wchodzenia po schodach;
- wykonywania przysiadów;
- biegania;
- klękania;
- długiego siedzenia;
- wstawania po dłuższym odpoczynku.
Problem nie dotyczy wyłącznie biegaczy. Może wystąpić również u osób, które nagle zwiększyły poziom aktywności, wróciły do sportu po przerwie albo spędzają wiele godzin w pozycji siedzącej.
2. Zbyt szybkie zwiększenie obciążenia
Kolano może zacząć boleć po nagłym zwiększeniu liczby treningów, dystansu biegowego lub intensywności ćwiczeń. Czasami wystarczy kilka bardziej aktywnych dni, wyjazd w góry albo powrót na siłownię po dłuższej przerwie.
Problemem nie zawsze jest sam ruch. Często chodzi o to, że organizm nie miał wystarczająco dużo czasu, aby przystosować się do nowego poziomu obciążenia.
3. Niewystarczająca siła i kontrola ruchu
Na sposób obciążania kolana wpływają nie tylko mięśnie uda, ale również mięśnie biodra, łydki i tułowia. Znaczenie mogą mieć między innymi:
- siła mięśnia czworogłowego uda;
- kontrola ustawienia kolana podczas obciążenia;
- ruchomość stawu skokowego i biodra;
- stabilność kończyny dolnej;
- technika biegania, przysiadu lub lądowania;
- wcześniejsze urazy i przerwy w aktywności.
Nie oznacza to, że każdy pacjent z bólem kolana ma „słabe mięśnie” albo wykonuje ruch nieprawidłowo. Przyczyny mogą być różne, dlatego ćwiczenia powinny zostać dobrane po indywidualnym badaniu.
4. Przeciążenie ścięgna rzepki
Jeżeli ból znajduje się przede wszystkim poniżej rzepki i nasila się podczas biegania, skakania albo dynamicznych zmian kierunku, możliwe jest przeciążenie ścięgna rzepki.
Takie dolegliwości często pojawiają się u osób uprawiających sporty wymagające wyskoków, szybkiego przyspieszania i hamowania, na przykład siatkówkę, koszykówkę, piłkę nożną lub sporty walki.
5. Zmiany zwyrodnieniowe
U części pacjentów ból podczas chodzenia po schodach może mieć związek ze zmianami zwyrodnieniowymi. Częściej towarzyszą mu wówczas:
- sztywność po odpoczynku;
- ograniczenie ruchomości;
- okresowy obrzęk;
- trudność podczas dłuższego chodzenia;
- ból podczas wstawania z krzesła.
Zmiany widoczne w badaniu obrazowym nie zawsze odpowiadają jednak nasileniu dolegliwości. Dlatego wynik RTG lub rezonansu powinien być interpretowany razem z objawami i badaniem funkcjonalnym.
6. Uraz łąkotki lub więzadeł
Jeżeli ból zaczął się po skręceniu kolana, upadku albo gwałtownej zmianie kierunku, należy wziąć pod uwagę uraz. Niepokojącymi objawami mogą być duży obrzęk, uczucie niestabilności, blokowanie kolana albo problem z jego pełnym wyprostowaniem.
W takiej sytuacji nie należy próbować samodzielnie „rozćwiczać” stawu bez wcześniejszej konsultacji.
Czy z bólem kolana można ćwiczyć?
Całkowite unikanie ruchu nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem. Zwykle warto czasowo zmniejszyć lub zmodyfikować aktywności, które wyraźnie nasilają objawy, zamiast rezygnować z całego ruchu.
Może to oznaczać:
- skrócenie dystansu biegu;
- ograniczenie głębokich przysiadów;
- zmniejszenie ciężaru podczas treningu;
- rezygnację na kilka dni z wyskoków;
- zamianę części treningów na spokojniejszą aktywność;
- unikanie wielokrotnego sprawdzania, czy bolesny ruch nadal boli.
Nie istnieje jednak jeden zestaw ćwiczeń odpowiedni dla każdego pacjenta. Przypadkowe wykonywanie ćwiczeń znalezionych w internecie może nie przynieść efektu, ponieważ nie uwzględnia przyczyny problemu, poziomu bólu ani możliwości danej osoby.
Jak wygląda fizjoterapia bólu kolana?
Pierwsza wizyta rozpoczyna się od rozmowy dotyczącej objawów, aktywności, wcześniejszych urazów oraz sytuacji, w których pojawia się ból. Następnie fizjoterapeuta może ocenić między innymi:
- zakres ruchu kolana, biodra i stawu skokowego;
- siłę i pracę mięśni;
- sposób wykonywania przysiadu i schodzenia;
- stabilność kończyny dolnej;
- reakcję kolana na określone obciążenia;
- technikę ruchu charakterystycznego dla uprawianego sportu.
Na podstawie badania ustalany jest indywidualny plan postępowania. Może on obejmować edukację dotyczącą obciążenia, stopniowo rozwijane ćwiczenia, pracę nad siłą i kontrolą ruchu oraz – jeśli są ku temu wskazania – techniki terapii manualnej.
W przypadku dolegliwości rzepkowo-udowych podstawę postępowania stanowi odpowiednio dobrany i stopniowo rozwijany trening. Metody takie jak taping, wkładki czy terapia manualna mogą być pomocnym uzupełnieniem, ale nie są potrzebne każdemu pacjentowi.
Czy potrzebny jest rezonans kolana?
Nie w każdym przypadku bólu kolana konieczne jest natychmiastowe wykonanie rezonansu magnetycznego lub RTG. W wielu sytuacjach najważniejszych informacji dostarczają dokładny wywiad i badanie funkcjonalne.
Badanie obrazowe może być potrzebne między innymi po poważnym urazie, przy podejrzeniu uszkodzenia wymagającego dalszej diagnostyki albo wtedy, gdy objawy nie zmieniają się mimo prawidłowo prowadzonego postępowania. Decyzję warto podjąć po konsultacji ze specjalistą.
Kiedy należy pilnie skonsultować ból kolana?
Pilnej konsultacji medycznej wymaga sytuacja, w której:
- po urazie nie możesz stanąć na nodze;
- kolano jest wyraźnie zdeformowane;
- pojawił się nagły i duży obrzęk;
- nie możesz poruszyć kolanem lub go wyprostować;
- staw jest gorący, zaczerwieniony i bardzo bolesny;
- bólowi towarzyszy gorączka lub złe samopoczucie;
- kolano regularnie blokuje się albo traci stabilność.
Jeżeli dolegliwości nie są gwałtowne, ale utrzymują się, powracają lub ograniczają codzienną aktywność, również warto zgłosić się na badanie.
Nie czekaj, aż ból zacznie ograniczać każdy krok
Ból kolana przy schodzeniu ze schodów może mieć różne przyczyny. Wczesna ocena pozwala określić, jakie obciążenia obecnie nasilają problem i co należy zrobić, aby stopniowo wrócić do swobodnego poruszania się lub treningu.
W gabinecie Fizjoterapia Dominika Maczurek-Caputa w Katowicach przeprowadzam dokładne badanie funkcjonalne i dobieram terapię do objawów, poziomu aktywności oraz celu pacjenta.
Gabinet znajduje się przy ul. Wyszyńskiego 4, poziom −1, w Katowicach.
Umów wizytę online lub zadzwoń: +48 882 052 871.
